Słowniczek

CEFHKLMNOP T U W

C

Choroby układu krążenia

Pojęcie chorób układu krążenia (zwanych także chorobami serca) odnosi się do grupy chorób, które dotyczą serca i naczyń krwionośnych w całym organizmie, czyli m.in. w mózgu, nogach i płucach. Do głównych chorób układu krążenia należą zawały serca, wylewy, nadciśnienie tętnicze (wysokie ciśnienie krwi), niewydolność serca i miażdżyca tętnic (stwardnienie i zwężenie tętnic).

Całkowite uwodornienie

Uwodornienie lub utwardzenie jest to proces, który sprawia, że oleje zmieniają postać na stałą w temperaturze pokojowej. Proces jest kontrolowany, tak że można otrzymać różne konsystencje uwodornionych tłuszczów. Dawniej częściowe uwodornienie olejów wykorzystywane było do otrzymania margaryny z olejów roślinnych.
Częściowo uwodornione oleje zawierają tłuszcze trans. Natomiast, gdy olej jest całkowicie uwodorniony, to wówczas nie powstają prawie żadne tłuszcze trans.

Cholesterol

Cholesterol to związek lipidowy produkowany w wątrobie i występujący w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak jaja, mięso, ryby, drób i masło. Cholesterol jest potrzebny do syntezy niektórych hormonów, budowy ścian komórkowych oraz tworzenia soli żółciowych, które pomagają w trawieniu tłuszczów. Wątroba produkuje około 1000 miligramów cholesterolu dziennie, wystarczającą ilość – nie ma więc potrzeby dostarczania dodatkowego cholesterolu z żywnością.
Ponieważ cholesterol nie może rozpuścić się we krwi, łączy się z niektórymi białkami. Te białka działają jak ciężarówki, zbierając cholesterol i transportując go do różnych części ciała. Gdy to nastąpi, cholesterol i białka tworzą razem lipoproteiny. Dwa najbardziej znane rodzaje lipoprotein to (dobre) lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL) i (złe) lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL). Zbyt wysoki poziom złego cholesterolu w organizmie jest czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia.

Częściowe uwodornienie (częściowe utwardzenie)

Uwodornienie lub utwardzenie jest to proces, który sprawia, że oleje otrzymują postać stałą w temperaturze pokojowej. Proces jest kontrolowany, tak że można otrzymać różne konsystencje uwodornionych tłuszczów. Dawniej częściowe uwodornienie olejów wykorzystywane było do otrzymania margaryny z olejów roślinnych.

E

Emulgator

Emulgator utrzymuje razem dwie zmieszane ciecze, takie jak woda i olej w margarynach, majonezach, lodach i dressingach do sałatek. Emulgatory mają dwie różne końcówki. Jedna lubi być w wodzie, druga zaś lubi być w oleju. Oznacza to, że będą one powlekać powierzchnię kropelek oleju w emulsji typu olej-w-wodzie i skutecznie “izolować” krople oleju od wody. Utrzymują je równomiernie rozproszone w emulsji i hamują ich zlepianie ze sobą, tworząc własną, oddzielną warstwę. Lecytyna (naturalnie obecna w żółtku jaja) to emulgator zwykle stosowany w środkach spożywczych.

Emulsja

Jeżeli dodasz olej do wody, to olej wypłynie na powierzchnię wody. Natomiast jeśli wymieszasz je razem, malutkie kropelki jednej cieczy rozprzestrzenią się pomiędzy drugą cieczą, tworząc mieszankę o nazwie emulsji. W otrzymanej emulsji, olej i woda powoli będą oddzielać się ponownie od siebie. Maleńkie kropelki jednej cieczy będą się łączyć, aż w końcu olej uniesie się na wodzie. Aby zatrzymać to rozdzielanie musimy dodać substancję o nazwie emulgator.

F

Frakcjonowanie

Frakcjonowanie jest procesem, który może sprawić, że olej będzie utwardzony i zostanie podniesiona jego temperatura topnienia. Głównym olej na świecie, który jest frakcjonowany jest olej palmowy.
Gorący olej schłodzą się powoli do czasu, aż część zestali się i będzie mogła być odfiltrowana. Ta stała frakcja jest potrzebna do zrobienia margaryny z olejów roślinnych.
Kiedy połączy się frakcjonowanie z przegrupowaniem tłuszczu, to można otrzymać margaryny z niższymi poziomami tłuszczów nasyconych (SFA) i śladowymi ilościami tłuszczów trans (TFA).

H

HDL (dobry) cholesterol

Lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL – High density lipoprotein) są uważane za “dobry” cholesterol, gdyż transportują cholesterol z krwiobiegu i ścian naczyń krwionośnych do wątroby w celu jego wydalenia. Odpowiedni poziom cholesterolu HDL może chronić przed zawałem serca i udarem, podczas gdy niski poziom cholesterolu HDL zwiększa ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

K

Kwas alfa-linolenowy (ALA)

Kwas alfa-linolenowy jest składnikiem odżywczym naszej diety. Jest on potrzebny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci. Odpowiednie spożycie kwasu alfa-linolenowego poprzez utrzymywanie prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi pomaga zachować nasze serce i naczynia krwionośne zdrowe. ALA jest niezbędnym kwasem tłuszczowym i należy do rodziny omega-3.
Orzechy, takie jak orzechy włoskie, są dobrym źródłem kwasu alfa-linolenowego. Występuje on także w olejach roślinnych, takich jak olej lniany, rzepakowy i sojowy. Może być również dostarczany jako suplement diety w postaci tranu lub kapsułek.
Należy pamiętać, że nasz organizm może dokonywać częściowej konwersji ALA w EPA i DHA.

Kwas dokozaheksaenowy (DHA)

DHA jest skrótem od kwasu dokozaheksaenowego, który jest niezbędnym budulcem mózgu, układu nerwowego i siatkówki oka. DHA jest szczególnie ważny dla kobiet w ciąży i niemowląt. DHA jest zazwyczaj związany z kwasem eikozapentaenowego (EPA) i może być syntetyzowany w małych ilościach z kwasu alfa-linolenowego (ALA). Otrzymuje się go bezpośrednio z mlekiem matki lub z różnych rodzajów alg bądź tłustych ryb, takich jak śledź, makrela, łosoś, pstrąg czy sardynki. Niektóre produkty, takie jak margaryna, są wzbogacone w DHA.
DHA należy do rodziny kwasów omega-3.

Kwas eikozapentaenowy (EPA)

Kwas eikozapentaenowy (EPA) jest ważnym składnikiem pokarmowym i jest niezbędny do utrzymania zdrowego funkcjonowania mózgu, nerwów i siatkówki oka. EPA jest dostarczany z dietą dzięki takim produktom jak tłuste ryby – makrela, śledź, łosoś, pstrąg i sardynki, a także różnego rodzaju jadalne algi. Występuje również w mleku matki oraz niektórych wzbogaconych produktach, takich jak margaryna. Organizm syntezuje EPA z kwasu alfa-linolenowego (ALA). EPA jest prekursorem kwasu dokozaheksaenowego (DHA).
EPA należy do rodziny kwasów omega-3.

Kwas tłuszczowy

Kwasy tłuszczowe są budulcem cząsteczek tłuszczu. Rodzaj kwasów tłuszczowych w cząsteczce tłuszczu decyduje o wielu różnych właściwościach tłuszczu, w tym, jak on wygląda, czy jest stały czy ciekły w temperaturze pokojowej, jak zdrowy jest dla organizmu. Wiele z tych cech zależy od tego, czy tłuszcz jest “nasycony” czy “nienasycony”.
Niektóre rodzaje kwasów tłuszczowych są niezbędnymi składnikami odżywczymi. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe muszą być spożywane z dietą dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Kwas linolowy

Słowo “linolowy” pochodzi od greckiego słowa linon (len). Oleinowy oznacza “odnoszące się do” lub “otrzymane z”. Organizm potrzebuje kwasu linolowego, ale nie może go syntetyzować. W związku z tym musi on być dostarczony z dietą. Odpowiednie spożycie kwasu linolowego dzięki utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi pomaga zachować nasze serce i naczynia krwionośne w zdrowiu. Podstawowym źródłem tego kwasu są oleje roślinne, w tym olej słonecznikowy, sojowy, kukurydziany i szafranowy.
Kwas linolowy jest niezbędnym kwasem tłuszczowym i należy do rodziny kwasów tłuszczowych omega 6.

L

LDL (zły) cholesterol

Lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL – Low-density lipoprotein) transportują cholesterol z wątroby do reszty organizmu, np. Twoich ścian naczyń krwionośnych. Cholesterol LDL jest uważany za “zły” cholesterol. Cholesterol ten zapycha Twoje naczynia krwionośne i zmniejsza ich elastyczność. Ten stan jest znany jako miażdżyca tętnic. Jeśli dojdzie do zakrzepów i zablokowania zwężonej tętnicy, to wówczas może to spowodować zawał serca lub udar mózgu.

M

Margaryna

Margaryna towarzyszy nam już od ok. 150 lat. Jest zrobiona z naturalnych olejów roślinnych – głównie rzepakowego, sojowego, słonecznikowego i czasem olejów tropikalnych (przeważnie oleju palmowego i kokosowego). Zapewnia ona szybki i smaczny dodatek do tostów, gorących bułeczek i świeżych babeczek.
Rozpuszczona margaryna jest pysznym i odżywczym uzupełnieniem do warzyw gotowanych na parze, makaronów czy świeżo uprażonego popcornu. Możesz jej także użyć do smażenia, pieczenia, duszenia, grillowania czy jako składnik ciast francuskich i ciasteczek.

N

Niezbędny tłuszcz

Niezbędne tłuszcze lub kwasy tłuszczowe, są tłuszczami, których organizm nie wytwarza, stąd muszą być dostarczane z pożywieniem w celu uniknięcia niedoboru. Dwa niezbędne kwasy tłuszczowe to: kwas linolowy (LA) i kwas alfa-linolenowy (ALA). Kwas ALA należy do rodziny omega-3, zaś LA do rodziny omega 6.

O

Kwasy tłuszczowe omega-3

Jeśli chodzi o tłuszcze, istnieje jeden rodzaj, którego nie chcesz się pozbyć: to kwasy tłuszczowe omega 3. Dwa najważniejsze – EPA i DHA – można przede wszystkim znaleźć w niektórych rybach. ALA, kolejny kwas tłuszczowy omega 3, znajduje się w źródłach roślinnych, takich jak orzechy, nasiona i oleje roślinne. Gdy spożywane z umiarem i zamiast tłuszczów nasyconych obecnych w mięsie i produktach mlecznych, kwasy tłuszczowe omega 3 mogą pomóc w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu.
Kwasy tłuszczowe omega-3 uważane są za niezbędne kwasy tłuszczowe.

Kwasy tłuszczowe omega-6

Kwasy tłuszczowe omega-6 są rodzajem nienasyconego tłuszczu, który znajduje się głównie w olejach roślinnych, orzechach i nasionach. Gdy są spożywane z umiarem i zamiast tłuszczów nasyconych obecnych w mięsie i produktach mlecznych, kwasy tłuszczowe omega-6 mogą pomóc w utrzymaniu prawidłowego poziom cholesterolu.
Kwasy tłuszczowe omega-6 są uważane za niezbędne kwasy tłuszczowe i zazwyczaj występują w postaci kwasu linolowego.

P

Przegrupowanie tłuszczu (estryfikacja)

Przegrupowanie tłuszczu jest procesem zmiany miejsca kwasów tłuszczowych w cząsteczce tłuszczu. Same kwasy tłuszczowe pozostają niezmienione, ale cząsteczka tłuszczu ulegają zmianie w wyniku której tłuszcz nabiera innych właściwości topnienia. Dzięki łączeniu różnych tłuszczów i olejów oraz dzięki zastosowaniu różnych warunków procesu, możliwe jest wyprodukowanie margaryny o ulepszonym profilu kwasów tłuszczowych oraz odpowiednich właściwościach topnienia i stabilności.
Przegrupowanie tłuszczu jest jedną z najlepszych odpowiedzi na tworzenie składników tłuszczu i oleju bez tłuszczów trans.

T

Tłuszcze wielonienasycone (PUFA)

Jest to rodzaj nienasyconego tłuszczu, który znajduje się głównie w tłustych rybach, oleju szafranowym, z pestek winogron, słonecznikowym, rzepakowym i oleju lnianym. Badania wykazują, że zastąpienie w diecie nasyconych tłuszczów nienasyconymi tłuszczami przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.
Dwa wielonienasycone kwasy tłuszczowe niezbędne dla zdrowia to kwas linolowy (kwas tłuszczowy omega 6) oraz kwas a-linolenowy (kwas tłuszczowy omega 3).

Tłuszcze nasycone (SFA)

Nasycone tłuszcze lub nasycone kwasy tłuszczowe, pochodzą przede wszystkim z produktów zwierzęcych, takich jak mięso o wysokiej zawartości tłuszczu, pełnotłuste produkty mleczne, masło oraz tłuszczów tropikalnych, takich jak olej kokosowy i palmowy. Tłuszcze nasycone na ogół są stałe w temperaturze pokojowej. Zaleca się umiarkowane spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych. Badania wykazują, że zastąpienie w diecie nasyconych tłuszczów nienasyconymi tłuszczami przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.

Tłuszcze trans (TFA)

Tłuszcze trans lub kwasy tłuszczowe trans można znaleźć w mięsie, produktach mlecznych otrzymanych od zwierząt przeżuwających (np. krów i owiec) oraz produktach zawierających częściowo uwodornione oleje roślinne, tj. niektórych wypiekach (ciastkach, krakersach, ciastach, babeczkach, ciastach do pizzy), przekąskach (chipsach, słodyczach) i smażonych potrawach (pączkach, frytkach, smażonych kurczakach).
Wiele osób kojarzy margaryny z tłuszczami trans. Jednak dzisiaj większość margaryn w Europie ma tylko śladową ilości kwasów tłuszczowych trans.
Kwasy tłuszczowe trans zwiększają poziom cholesterolu, czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Tak więc ich spożycie powinno być ograniczone tak bardzo, jak to możliwe.

Tłuszcze nienasycone

Nienasycone tłuszcze lub nienasycone kwasy tłuszczowe uważane są za “zdrowe” tłuszcze i polecane są w ramach zdrowej diety. Badania wykazują, że zastąpienie w diecie nasyconych tłuszczów nienasyconymi tłuszczami przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.
Tłuszcze nienasycone są ciekłe w temperaturze pokojowej, a zatem znane są nam jako oleje. Oleje roślinne, takie jak olej słonecznikowy, rzepakowy, oliwa, sojowy, kukurydziany są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, tak samo jak produkty z nich otrzymane, czyli margaryny i majonezy. Inne źródła to orzechy, nasiona i tłuste ryby.
Istnieją dwa główne rodzaje tłuszczów nienasyconych – wielonienasycone i jednonienasycone kwasy tłuszczowe.

Tłuszcze

Tłuszcze są ważnym składnikiem diety potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Tworzą one strukturę błon komórkowych i są elementami składowymi wielu istotnych substancji aktywnych, takich jak hormony. Tłuszcze transportują również witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, stanowią izolację termiczną organizmu oraz tworzą warstwę ochronną wokół narządów. Są one elementem strukturalnym mózgu i układu nerwowego, a także zapewniają zapas energii w postaci tkanki tłuszczowej. Nadmiar tkanki tłuszczowej i ograniczona aktywność fizyczna definiują nadwagę.
Tłuszcz występuje w wielu formach, ale nie wszystkie są równe. Aby naprawdę zrozumieć rolę różnych rodzajów tłuszczu w naszym organizmie, musimy zacząć od rozmowy nt kwasów tłuszczowych.

Tłuszcze jednonienasycone (MUFA)

Jest to rodzaj nienasyconego tłuszczu, który znajduje się w różnych produktach spożywczych i olejach. Badania wykazują, że zastąpienie w diecie nasyconych tłuszczów nienasyconymi tłuszczami przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi.

U

Utwardzenie

Zobacz Uwodornienie

W

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witaminy są składnikami, które nie są wytwarzane w organizmie, ale są niezbędne do jego normalnego funkcjonowania i muszą być dostarczone z dietą. Istnieją dwa typy witamin: witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i witaminy rozpuszczalne w wodzie. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to takie, które mogą być przenoszone tylko przez tłuszcz lub które są wchłaniane w tłuszczach. Są to witaminy A, D, E i K.

Witamina A

Witamina ta pomaga w prawidłowym widzeniu w nocy i widzeniu w kolorze. Ponadto, ważna jest dla utrzymania zdrowej skóry i pomaga Tobie w utrzymaniu zdrowego układu odpornościowego. Witamina A znajduje się w wątrobie, pomarańczowych owocach i warzywach (jak marchew, papaja, dynia), ciemnozielonych warzywach liściastych (takich jak kapusta i szpinak) oraz w margarynie.

Witamina D

Witamina D pomaga organizmowi wchłonąć taką ilość wapnia, jakiej potrzebuje. W ten sposób, pomaga w utrzymaniu mocnych kości, zębów i mięśni. Witamina D powstaje w skórze pod wpływem promieni słonecznych lub możesz ją także dostarczyć w żywności, którą spożywasz. Produkty spożywcze zawierające witaminę D to nabiał, ryby, żółtka jaj, wątroba i margaryna.

Witamina E

Każdy potrzebuje witaminy E. Witamina ta chroni komórki i tkanki przed uszkodzeniem oksydacyjnym. Do żywności zawierającej witaminę E zalicza się produkty pełnoziarniste, zielone warzywa liściaste, oleje roślinne (takie jak słonecznikowy, rzepakowy i oliwa), margarynę, żółtka jaj, orzechy i nasiona.

O nas

Założone w 1958 roku, z siedzibą w Brukseli, Europejskie Stowarzyszenie Producentów Margaryn – the International Margarine Association of the Countries of Europe – IMACE, reprezentuje swoich członków produkujących konsumenckie i profesjonalne (B2B) margaryny w całej Europie. IMACE jest także głosem producentów margaryn słyszalnym na forum kluczowych interesariuszy / organów Unii Europejskiej i innych międzynarodowych organizacji. IMACE jest członkiem IFMA – Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Producentów Margaryn oraz
FoodDrinkEurope – Europejskiej Federacji Przemysłu Żywności i Napojów.
Odwiedź stronę www.imace.org lub skontaktuj sięz nami.